Foto: andricevinstitut.org

Nagrade će biti uručene u 12.00 časova.

Petrović je dobitnik “Velike nagrade Ivo Andrić” za životno djelo, a Nogo za najbolju knjigu u 2018. godini za pjesničko djelo “Sonet i smrt”, u izdanju Srpske književne zadruge u Beogradu.

Goran Petrović je objavio knjigu kratke proze “Saveti za lakši život”, koja je nosila humornu žanrovsku oznaku “roman uz kafu”, četiri romana – “Atlas opisan nebom”, “Opsada crkve Svetog Spasa”, “Sitničarnica ‘Kod srećne ruke’, “Ispod tavanice koja se ljuspa”, tri knjige priča – “Ostrvo i okolne priče”, “Bližnji” i “Razlike”, kao i tri knjige izabranih priča – “Sve što znam o vremenu”, “Porodične storije” i “Unutrašnje dvorište”, knjigu zapisa “Pretraživač” i dvije knjige dramskih tekstova – “Skela” i “Matica”.

NJegove knjige do sada su objavljene u 119 izdanja, od čega 67 na srpskom jeziku, a 52 u prevodima na ruski, španski, francuski, nemački, italijanski, bugarski, engleski, poljski, slovenački, makedonski, ukrajinski, holandski i persijski /farsi/ jezik.

Ovakva recepcija je impoznatna i ne može biti slučajna, pogotovo recepcija na stranim jezicima. Tako je roman “Atlas opisan nebom” doživio po četiri izdanja na ruskom i španskom jeziku, po jedno na bugarskom, engleskom, francuskom i farsi jeziku, dok je roman “Opsada crkve Svetog Spasa”, koji je postao kultno djelo odmah po objavljivanju, doživio 17. izdanja na srpskom jeziku, tri izdanja na ruskom, po jedno izdanje na francuskom, španskom i makedonskom jeziku.

Roman “Sitničarnica ‘Kod srećne ruke'” doživio je 26 izdanja na srpskom, dva na ruskom, pet na španskom, dva na francuskom, tri na njemačkom, dva na bugarskom, po jedno na italijanskom, poljskom, slovenačkom, makedonskom i holandskom jeziku, dok je roman “Ispod tavanice koja se ljuspa” imao po dva izdanja na francuskom i španskom, a po jedno na ruskom, bugarskom i njemačkom jeziku.

Ovih nekoliko bibliografskih podataka ubjedljivo i nedvosmisleno potvrđuje da je Goran Petrović danas svjetski pisac i da pripada svjetskoj književnosti. “Velika nagrada Ivo Andrić” javno promoviše Gorana Petrovića kao planetarnu književnu činjenicu, navodi se u obrazloženju odluke žirija za dodjelu ove nagrade u čijem sastavu su bili članovi Muharem Bazdulj i Želidrag Nikčević i predsjednik Jovan Delić.

Dva dosad najznačajnija Petrovićeva romana – “Opsada crkve Svetog Spasa” i “Sitničarnica ‘Kod srećne ruke’ – najizrazitije potvrđuju spoj najfinijeg pripovijedanja u znaku savremene fantastike, na tragu onog puta pripovijedanja koji su razvili Borhes, Kiš i Pavić, i nacionalne istorijske tematike.

U prvom slučaju riječ je o opsadi crkve koja je simbol državnosti i vjerske utemeljenosti srpskog naroda – o opsadi Žiče – ali i o opsadi istočnohrišćanske civilizacije koja se ponavlja i vječno vraća kroz istoriju, te o dramatičnim odnosima unutar te same civilizacije.

U “Sitničarnici ‘Kod srećne ruke'”, pripovijedajući o romanu, knjizi, biblioteci i čitaocu, uspostavlja se na krajnje neočekivan i čudesan način slika epohe, odnosno srpskog istorijskog iskustva u 20. vijeku, koje je takođe svojevrsno iskustvo opsade. Roman ispleten od finih niti fikcije i fantastike postaje roman koji uspostavlja sliku epohe, odnosno 20. vijeka.

Žiri je ocijenio da je Goran Petrović, poput Iva Andrića, pripovijedajući o svome svijetu i njegovoj bližoj i daljoj istoriji, postao pisac koji priča univerzalne priče, a te priče je svijet prihvatio i prepoznao kao prilog svjetskoj književnoj baštini.

U obrazloženju odluke žirija da “Velika nagrada Ivo Andrić” za najbolju knjigu za 2018. godinu bude dodijeljena Rajku Petrovu Nogu za pjesničko djelo “Sonet i smrt” navodi se da je autor već zbirkom “Bezakonje” /1977/ ozakonio sonet kao svoju omiljenu, strogu pjesničku formu, u kojoj je dosad ispjevao više od stotinu pjesama, nadmašivši time broj soneta, po Nogovom osjećanju nenadmašnog, Stevana Raičkovića.

“Zato danas izgleda ne samo prirodno, već i neminovno što se ovaj pjesnik i kritičko-teorijski pozabavio sonetom, odabravši za svoj magistarski rad, urađen i odbranjen na Filološkom fakultetu u Beogradu, temu ‘Soneti i poeme’ Skendera Kulenovića, i što će se pomno baviti pjesništvom Alekse Šantića i Jovana Dučića. Šantić, Dučić, Kulenović, Raičković, pa i Branko Miljković – to je Nogov izbor iz tradicije po srodnosti i sonetu”, ističe se u obrazloženju nagrade.

Žiri je ocijenio da je od početka svog pjevanja Nogo okrenut temi smrti, pa pjesnikove oči – kao i oči Jovana Dučića, koji je za Nogu lirska paradigma srpskoga pjesništva – istovremeno “na oba sveta gledaju”.

Već je “Bezakonjem” Nogo ozakonio vezu između smrti i soneta – Smrt je kod kuće u sonetu, Smrt krotko peva iz soneta – nagovijestivši time gotovo zavjetnu knjigu “Sonet i smrt”, koja će doći više od tri decenije kasnije.

Nogovo pjevanje o smrti nije papirnato ni knjiško, već iz njega bije egzistencijalna zimomora i rano iskustvo neposrednog susretanja djeteta sa smrću: rano smrzavanje u snježnom nametu, majčina, pa brzo za njom i očeva smrt, sirotovanje po sirotištima, smrt anonimnog sirotana u krevetu broj devet u sobi broj deset.

Otuda tema razorenog doma, posječene šume, motiv padanja snijega kao bijelog, samrtnog pokrova po svakome i svemu svome. Otuda, kako napisa Ivan V. Lalić, najlirskija srpska molitva “Nek pada snijeg Gospode”. Tema smrti obilježila je i noviju Nogovu poeziju. Pjesnik je hodajući kenotaf, majčin grob kojeg nema, u “Nedremanom oku”, u kojem je opjevan i nevesinjski ikonostas poginulih jedinaca, ocijenio je žiri za dodjelu nagrade.

Pjesnička knjiga “Sonet i smrt” komponovana je kao strog lirski triptih, sa uvodnom i izvodnom autopoetičkom pjesmom sa lijevim i desnim krilom od po dvanaest, odnosno trinaest, i sa središnjim dijelom od sedam soneta. Izrazito je simboličko sugestivno značenje brojeva sedam, dvanaest, trinaest i 33. Središnji dio čini sedam potresnih soneta o keruši, to je najbolje što je kod nas, i ne samo kod nas, ispjevano na temu smrti jedne životinje, smatra žiri.

Nogovi soneti su raskošno raznovrsni, sa puno svjetlosti unesene u smrt i grob i sa već njegovim poznatim spojem tužbalice i uspavanke. Programskim i dosljednim spojem soneta i smrti Nogo je obilježio istoriju soneta, pretvorivši izvorno strogu ljubavnu pjesmu o dragoj, a kasnije i o mrtvoj dragoj, u pjesmu o smrti. Taj novi spoj smrti i soneta je prebogat i predragocjen, ostvaren u vrhunskoj pjesničkoj knjizi.

Sa 25 knjiga poezije, sa dvije-tri knjige eseja, sa dvjema proznim knjigama sjećanja i dnevničke proze, sa izdanjem “Dela” Rajka Petrova Noge u pet i “Izabranih dela” u sedam knjiga, kojima će se uskoro pridružiti i osma – “Moždani udar”, Rajko Petrov Nogo je danas u najužem krugu najvećih živih srpskih pjesnika, ocijenio je žiri.

Andrićev institut u Andrićgradu je “Veliku nagradu Ivo Andrić” ustanovio 2015. godine. Nagrada se sastoji od Povelje i novčanog iznosa, a dodjeljuje se u dvije kategorije – za ukupno književno stvaralaštvo i za najbolje djelo objavljeno u protekloj godini.

Nagrada za ukupno književno stvaralaštvo “Ivo Andrić” i za djelo “Tri poeme” 2016. godine dodijeljena je Matiji Bećkoviću, dok je najbolji roman u 2015, prema mišljenju žirija, “Osama” Vladimira Kecmanovića.

Naredne, 2017. godine nagradu su dobili Dušan Kovačević i ruski pisac Zahar Prilepin. Kovačeviću je nagrada dodijeljena za ukupno književno stvaralaštvo i za dramsko djelo “Hipnoza jedne ljubavi”, a Prilepinu za roman “Obitelj” i knjigu pripovjedaka “Sedam života”.

Prošlogodišnji laureati bili su muzičar i pjesnik Borisav Bora Đorđević i kineski pisac Ju Hua.

Đorđević je nagradu dobio za najbolje djelo objavljeno u Republici Srpskoj i Srbiji u 2017. za knjigu poezije “Pusto ostrvo”, a Hua za životno djelo za prošlu godinu za njegovo cjelokupno prozno stvaralaštvo, povodom objavljivanja prevoda njegova tri romana kod izdavačke kuće “Geopolitika” u Beogradu.

Andrićev institut u Andrićgradu, na čijem čelu je proslavljeni svjetski reditelj Emir Kusturica, jedinstvena je ustanova kulture, nauke i obrazovanja, koja svojim radom objedinjuje nastojanja Srbije i Republike Srpske da u tim oblastima ostvare značajne rezultate.

Institut ima četiri odjeljenja – za književnost, jezik, istoriju i Odjeljenje film i medija.

POSTAVI ODGOVOR

Komentar
Ime